Wat is een familieopstelling of systemisch werk?

Bij sport kom je de term opstelling tegen. Daarbij gaat het om de positie van de spelers in het veld. Vanuit de basisopstelling komen ze in actie om aan te vallen of te verdedigen. Als niet bekend is wie welke plek en rol heeft, ontstaat er vaak chaos. Door de basisopstelling weten de spelers waar ze moeten staan voor de opbouw van het spel. Het brengt overzicht, duidelijkheid en doelbewustheid.

Dit geldt hetzelfde voor het ‘echte’ leven. Neem bijvoorbeeld het gezin waar je uit voortkomt. Ook daar sta je in een opstelling en heb je een eigen plek. Ben je enig kind, oudste, jongste of sta je er tussenin? En neem je die plek ook in?
Soms zijn er situaties, waardoor iemand van zijn plek is gegaan. Dat heeft dan gevolgen voor het systeem; het hele gezin. Een familieopstelling brengt je inzicht en rust.

Bij een (familie)opstelling brengt de vraagsteller een vraagstuk in, waar hij of zij helderheid over wil krijgen. Hierbij wordt gebruik gemaakt van representanten. Dit kunnen mensen zijn als er meerdere mensen meedoen, maar het kan ook individueel met een tafelopstelling, waarbij gebruik wordt gemaakt van verschillende poppetjes. De vraagsteller geeft naar aanleiding van zijn/haar vraag de betrokken representanten of poppetjes een plaats in de ruimte. Zo ontstaat een tableau vivant.

Vaak komen verstrikkingen of dynamieken aan het licht – soms vanuit vorige generaties – die hebben geleid tot stagnatie in het huidige leven van de vraagsteller. Regelmatig zijn die verstrikkingen onverwerkte gevoelens, als gevolg van nare gebeurtenissen, zoals het jong overlijden van een ouder of  kind, oorlogservaringen of bijvoorbeeld door de scheiding van ouders.

Deze onverwerkte gevoelens kunnen (later geboren) kinderen onbewust en onbedoeld belasten, waardoor zij uit balans zijn geraakt. Aan de hand van eenvoudige instructies van de begeleider brengen de representanten beweging in de situatie. Er ontstaat rust tussen de personen die door de representanten vertegenwoordigd worden. De effecten van de sessie zijn soms op korte, vaak op lange, termijn merkbaar.

Opstellingen in organisaties

Opstellingen worden dan vaak als vorm toegepast te onderzoeken waarom er bijvoorbeeld stagnaties zijn ontstaan in de ontwikkeling van een organisatie of waarom bepaalde conflicten telkens terugkeren.

Een andere problematiek kan het samenvoegen van verschillende teams zijn of een fusie tussen verschillende organisaties. Hoe goed bedoeld of onbewust de keuze ook mag zijn geweest, belangen kunnen voor het oog overeenkomen, maar bepaalde dynamieken spelen vaak ondergronds hun eigen rol.

Belangrijk is hierbij vaak de plek van de werknemers. Wat is de juiste plek voor de vaste werknemers, de freelancers of nieuwkomers en oude of jonge mensen in een team? Waar is de plek van de werknemers als teams – van bovenaf aangegeven – volgens nieuw beleid worden samengevoegd?
Een organisatieopstelling maakt de knelpunten binnen een kort tijdsbestek helder en geeft de aanzet tot verbetering, met een win – win situatie tot gevolg.

Bent u nieuwsgierig geworden en wilt u onderzoeken of een op uw bedrijf toegespitste opstelling u verder kan brengen, neem dan contact met mij op.
Ik help u graag verder.